Een eenvoudig gebouw
De Kaaba is een kubusvormig gebouw van steen in het midden van de grote moskee van Mekka, in Saudi-Arabië. Ze is ongeveer dertien meter hoog en bedekt met een zwarte doek met Koranverzen in goudborduursel. Binnenin staan geen beelden en geen altaar.
Gebouwd door Abraham (vzmh)
Volgens de Koran bouwde de profeet Abraham (vzmh), Ibrahiem in het Arabisch, de Kaaba samen met zijn zoon Ismaël (vzmh). Terwijl ze de muren optrokken, baden ze:
Koran 2:127
وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿١٢٧﴾
En (herinner je) toen Ibraahiem en (zijn zoon Ismaël) de funderingen van het huis (de Ka’ba in Mekka) legden (zeggende): “Onze Heer, accepteer (deze dienst) van ons. Waarlijk! U bent de Alhorende, de Alwetende.
De Kaaba is dus geen heiligdom voor een afgod. Ze is het oudste huis voor de aanbidding van de ene God, de God van Abraham (vzmh):
Koran 3:96
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ ﴿٩٦﴾
Waarlijk, het eerste huis is voor de mensheid in Bakka aangewezen, vol zegeningen en een Leiding voor de wereldwezens.
Later, voor de tijd van de profeet Mohammed (vzmh), plaatsten de Arabieren er honderden afgodsbeelden in en rond. Toen de Profeet (vzmh) Mekka in het jaar 630 binnenkwam, liet hij die beelden weghalen. Zo kreeg de Kaaba haar oorspronkelijke bedoeling terug: een huis voor God alleen.
Waarom in haar richting bidden?
Waar moslims ook bidden, in Brugge of in Bangkok, ze keren zich naar de Kaaba. Dat heet de qibla. Ze doen dat omdat God het vraagt:
Koran 2:144
قَدْ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ ۖ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا ۚ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ ۗ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ ﴿١٤٤﴾
Waarlijk! Wij hebben gezien dat jij je gezicht naar de hemel toe keerde. Zeker, Wij zullen je tot een gebedsrichting laten keren waar je tevreden over bent, richt je gezicht dus in de richting van de Masdjied al-Haram. En waar je mensen ook zijn, richt jullie gezichten in die richting. Waarlijk de mensen die het schrift is gegeven, weten goed wat de waarheid van jullie Heer is. En Allah is niet onachtzaam overwat jullie doen.
Het is een teken van eenheid. Moslims over de hele wereld bidden niet elk in een eigen richting, maar samen naar één punt, als één gemeenschap. Wie de moskee in Mekka van boven ziet, ziet cirkels van mensen rond de Kaaba, die allemaal hetzelfde doen.
Maar moslims bidden niet tót de Kaaba. Ze bidden tot God. De richting is een afspraak die God gaf, zoals christenen vroeger hun kerken naar het oosten bouwden. Niemand denkt dan dat ze het oosten aanbidden.
En de zwarte steen?
In een hoek van de Kaaba zit een zwarte steen, al-hadjar al-aswad. Pelgrims kussen of groeten hem als ze rond de Kaaba lopen, omdat de Profeet (vzmh) dat deed. Maar ze aanbidden hem niet.
Omar, de tweede kalief, zei het heel duidelijk toen hij de steen kuste: “Ik weet dat je een steen bent. Je kan geen goed en geen kwaad doen. Als ik de Profeet (vzmh) jou niet had zien kussen, zou ik je niet kussen.” (Sahih al-Boechari 1597)
Dat is precies de kern. Moslims doen wat de Profeet (vzmh) hen leerde, uit liefde voor God en gehoorzaamheid aan Hem. Niet omdat een steen of een gebouw zelf iets kan.
De bedevaart
Eén keer in je leven naar Mekka gaan, als je het kan betalen en je gezondheid het toelaat, is een van de vijf pijlers van de islam: de hadj. Elk jaar komen er miljoenen pelgrims samen, ook uit Vlaanderen. Ze dragen allemaal eenvoudige witte kleding. Rijk en arm, zwart en wit, staan er naast elkaar.
Koran 3:97
فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ ۖ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ ﴿٩٧﴾
Daarin zijn duidelijke tekenen (bijvoorbeeld) de plaats van Ibraahiem. Wie daar ook binnengaat, hij is in veiligheid. En de hadj naar het Huis is Allah Zijn recht over de mensen, voor degene die het zich kan veroorloven. En voor degene die ongelovig is (in Allah of Zijn bevel omtrent de hadj), (moet beseffen) dat Allah geen behoefte heeft aan de wereldwezens (nl. de mensen, de djinn en de engelen).
Lees meer over de bedevaart en het feest dat erbij hoort in Het offerfeest: wat vieren moslims?
Een uitnodiging
De Kaaba vertelt het verhaal van alle profeten: één God, zonder beelden, zonder tussenpersonen. Dat is de boodschap van Abraham (vzmh), en de boodschap van de islam. Wil je weten wat moslims geloven over God? Lees Aanbidden moslims een andere God?
Lees verder
- Koran: 2:125-128, 2:144, 3:96-97
- Sahih al-Boechari 1597 (Engels en Arabisch)