De dood is een overgang
Iedereen sterft. Daar zijn gelovigen en niet-gelovigen het over eens. De vraag is wat er daarna komt. De Koran is daar duidelijk over: het leven hier is niet alles. Het is een korte proef, en het echte leven komt nog.
Koran 3:185
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۖ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ ﴿١٨٥﴾
(Het is een universele belofte dat) iedereen (en zonder uitzondering) – (of het nu om een mens, engel, djinn of dier gaat) – de dood (willens of onwillens) zal proeven. (En omdat niemand onrecht zal worden aangedaan) zullen jullie het (volledige eind)resultaat, (dat aan jullie daden is gekoppeld, pas ondervinden) op de dag der opstanding. En al wie van het (angstaanjagende en allesverterende) vuur wordt weggehouden en (de begeerlijke tuinen van) het paradijs wordt toegewezen, zal (met absoluut succes) slagen. (Want het schijnsucces van) het (vergankelijke) wereldse leven is slechts de (kortstondige) genieting van een (verliesgevend) waandenkbeeld.
Koran 67:2
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ﴿٢﴾
Degene die de dood en het leven heeft geschapen, zodat Hij jullie kan (testen en) beproeven wie uitblinkt in de (gehoorzame) daden (ter wille van Allah). En Hij is de Almachtige (over de ongehoorzamen), de Vergever (voor de berouwvollen).
Het graf: een tussenwereld
Na de dood komt de ziel in een tussenwereld, de barzach. Die duurt tot de dag van de opstanding. Volgens de overleveringen van de Profeet (vzmh) krijgt iedereen in het graf drie vragen: wie is je Heer, wat is je godsdienst, en wie is die man die tot jullie gestuurd werd? Wie goed leefde, vindt daar rust. Wie onrecht deed, niet.
Wat je achterlaat, blijft voor je werken. De Profeet (vzmh) zei: “Als een mens sterft, houden zijn daden op, behalve drie: een gift die blijft doorwerken, kennis waar anderen nog iets aan hebben, en een goed kind dat voor hem bidt.” (Sahih Moslim 1631)
Een waterput die je liet slaan, een boek dat je schreef, een kind dat je goed opvoedde: het blijft goed doen, ook als jij er niet meer bent.
De opstanding
Op een dag eindigt deze wereld. Dan brengt God alle mensen weer tot leven. Al in de tijd van de Profeet (vzmh) vroegen mensen hoe dat kan, met beenderen die tot stof vergaan zijn. De Koran antwoordt met een eenvoudige vraag terug:
Koran 36:78-79
وَضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَنَسِيَ خَلْقَهُ ۖ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَهِيَ رَمِيمٌ ﴿٧٨﴾ قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ ﴿٧٩﴾
78En (hierover) gaf hij Ons een gelijkenis terwijl hij de schepping van zichzelf over het hoofd zag. (met een bot in de hand) vraagt hij: “Wie zal deze vergruisde beenderen tot leven brengen terwijl ze gerot en tot stof zijn geworden?” 79Zeg (o Mohammed) tegen hen: “Hij zal hen doen herleven zoals Hij hen de eerste keer heeft geschapen! En Hij is Alwetend over de gehele schepping!
Wie je de eerste keer kon maken uit niets, kan je ook een tweede keer maken.
Het oordeel
Dan volgt het oordeel. Niemand wordt vergeten, en niets wordt vergeten. Ook niet het kleinste goede.
Koran 99:7-8
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ ﴿٧﴾ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ﴿٨﴾
7Dus wie goed heeft gedaan ter grootte van een atoom zal daar dan (de vruchten van) zien. 8En wie kwaad heeft gedaan ter grootte van een atoom zal (zijn aandeel daarvan ook) zien.
God oordeelt rechtvaardig. Niemand draagt de schuld van een ander. En niemand wordt gestraft voor iets waarvan hij nooit een eerlijke kans had om het te leren kennen:
Koran 17:15
مَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۗ وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّىٰ نَبْعَثَ رَسُولًا ﴿١٥﴾
Iedereen die geleid wordt, wordt slechts geleid ten baten van zichzelf. En iedereen die dwaalt, dwaalt slecht voor zijn eigen verlies. Geen kan de last van een ander dragen. En Wij bestraffen nooit (iemand van jullie) tot Wij een boodschapper hebben gezonden (die verduidelijkt wat er van jullie wordt verwacht).
Het paradijs en de hel
Wie in God geloofde en goed deed, wacht het paradijs: een plaats van vrede, zonder pijn, zonder verdriet en zonder einde. De Koran beschrijft tuinen en rivieren, maar zegt ook dat het mooiste ons voorstellingsvermogen te boven gaat:
Koran 32:17
فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿١٧﴾
Niemand weet wat voor hen verborgen is gehouden (na de dood) aan verkoeling voor de ogen (plezier), als een beloning voor wat zij plachten te doen.
De hel is echt. Ze is er voor wie de waarheid bewust afwees en onrecht deed. De Koran waarschuwt er eerlijk voor, omdat God niet wil dat iemand verloren gaat.
Gods barmhartigheid is groter
Moslims leven tussen hoop en vrees. Ze nemen het oordeel ernstig, maar ze wanhopen nooit. Geen zonde is te groot voor God, zolang je naar Hem terugkeert:
Koran 39:53
۞ قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿٥٣﴾
Zeg: “O Mijn slaven die tegen zichzelf onrecht hebben gepleegd! Wanhoop niet aan de genade van Allah (aangaande Zijn vergiffenis en toelating tot het paradijs), waarlijk Allah vergeeft alle zonden. Waarlijk, Hij is de meest Vergevende, de meest Barmhartige.
Waarom dit geloof het leven zin geeft
Als er na de dood niets is, dan blijft veel onrecht in deze wereld voor altijd onrecht. Dan krijgt de dictator nooit zijn straf, en het slachtoffer nooit zijn recht. Het geloof in een rechtvaardig oordeel zegt: niets gaat verloren. Elke traan telt, elke goede daad telt.
Dat geeft rust bij een overlijden. Moslims zeggen dan: “Wij behoren God toe, en tot Hem keren wij terug.” Ze begraven hun doden snel, eenvoudig en in de aarde, met het gezicht naar Mekka. Steeds meer Vlaamse steden hebben daarvoor een islamitisch perk op hun begraafplaats.
Een uitnodiging
Iedereen stelt zich ooit de vraag: wat gebeurt er met mij als ik sterf? De Koran nodigt je uit om die vraag niet weg te duwen, maar om nu al te leven alsof het antwoord ertoe doet. Want dat doet het.
Lees verder
- Koran: 3:185, 17:15, 32:17, 36:78-79, 39:53, 67:2, soera 99
- Sahih Moslim 1631 (Engels en Arabisch)
- Yaqeen Institute: The Other Side, Barzakh and Beyond (Engels, video’s)